طرح «کارور گاز»؛ گام عملی برای مهار مصرف و کاهش ناترازی انرژی

به گزارش بازار ۳۶۰، پیگیری شش ساله طرح بهینه‌سازی مصرف انرژی سرانجام با تصویب هیأت وزیران و حمایت رئیس‌جمهور وارد مرحله اجرایی شده و گام تازه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور برداشته شده است. کارشناسان حوزه انرژی تاکید دارند که اجرای هر چه سریعتر طرح‌های بهینه‌سازی از جمله کارور گاز، جلوی خسارت‌های هزاران میلیاردی را در کشور می‌گیرد.

طبق آخرین گزارش مرکز آمار ایران، شدت مصرف انرژی در کشور همچنان یکی از بالاترین ارقام در میان کشورهای منطقه است. مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی بیش از ۶۰ درصد کل مصرف داخلی را شامل می‌شود و این رقم در فصول سرد سال گاهی به مرز ۷۰ درصد نیز می‌رسد. در عین حال، بر اساس داده‌های وزارت نفت، حدود ۳۰ درصد از گاز تولیدی کشور در مراحل انتقال، توزیع و مصرف به هدر می‌رود.

در چنین شرایطی، ابلاغ دستورالعمل طرح کارور گاز از سوی وزارت نفت در تابستان سال جاری و رونمایی از قرارداد نوع ۲ این طرح به تازگی، می‌تواند سرآغازی برای اصلاح جدی این روند باشد. این طرح، که از مدت‌ها پیش در قالب یک مدل مشارکتی با بخش خصوصی طراحی شده، هدفش استفاده از ظرفیت شرکت‌های توانمند برای اجرای طرح‌های بهینه‌سازی مصرف در ساختمان‌ها، صنایع کوچک، شبکه‌های شهری و حتی نیروگاه‌هاست.

بر اساس این دستورالعمل، شرکت‌های موسوم به «کارور گاز» با سرمایه‌گذاری و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی، از محل صرفه‌جویی پایدار ایجادشده منتفع می‌شوند؛ مدلی که در سطح جهانی با عنوان «شرکت خدمات انرژی» شناخته می‌شود و در کشورهای پیشرفته توانسته مصرف انرژی را تا ۳۰ درصد کاهش دهد.

ضرورت سرعت در اجرای قرارداد نوع دو با شرکت‌های کارور

کارشناسان حوزه انرژی بر این باورند که زمان، مهم‌ترین عامل در موفقیت طرح کارور گاز است. با وجود سپری شدن زمان زیادی از ابلاغ طرح تا عقد قرارداد با شرکت‌های بخش خصوصی برای قرارداد نوع دو، همچنان دیر نشده است؛ در نتیجه باید دولت هر چه سریعتر زمینه‌ی شروع اجرای این طرح را فراهم کند. به گفته‌ی شرکت ملی گاز ایران، این نهاد بسته‌های کاری متعددی را آماده کرده تا شرکت‌های واجد صلاحیت بتوانند در کوتاه‌ترین زمان، طرح‌های بهینه‌سازی را آغاز کنند. او همچنین چندی پیش از ایجاد مشوق‌های مالی برای کاروران خبر داده بود تا سرمایه‌گذاری در این حوزه جذاب‌تر شود.

صرفه‌جویی اقتصادی و منفعت زیست‌محیطی در گرو اجرای فوری طرح

اجرای طرح کارور گاز تنها از منظر اقتصادی اهمیت ندارد؛ بلکه پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی آن نیز بسیار قابل توجه است. ایران یکی از ده کشور نخست در تولید گازهای گلخانه‌ای مرتبط با سوخت‌های فسیلی است و بخش قابل‌توجهی از آن به دلیل مصرف غیر بهینه در ساختمان‌ها و صنایع به وجود می‌آید.

بر اساس ارزیابی شرکت ملی گاز، اجرای کامل طرح کارور گاز در افق پنج‌ساله می‌تواند سالانه بیش از ۱۰ میلیارد مترمکعب گاز صرفه‌جویی ایجاد کند. این مقدار معادل ارزش صادراتی بیش از ۳ میلیارد دلار در سال است. به بیان دیگر، اجرای این طرح نه‌تنها از فشار بر تولید داخلی می‌کاهد، بلکه می‌تواند به منبع درآمدی تازه برای کشور تبدیل شود.

از منظر زیست‌محیطی نیز، کاهش مصرف گاز در بخش خانگی و صنعتی خرد موجب کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن و کاهش نیاز به سوخت مایع در نیروگاه‌ها خواهد شد؛ موضوعی که در بهبود کیفیت هوای کلانشهرها نقش مستقیم دارد. تجربه سال‌های اخیر نشان داده که هرگاه فشار گاز در زمستان کاهش می‌یابد، نیروگاه‌ها به سمت مصرف سوخت مایع می‌روند و در نتیجه، آلودگی هوا در شهرهایی مانند تهران، اصفهان و مشهد افزایش می‌یابد.

اکنون همه نگاه‌ها به وزارت نفت و شرکت ملی گاز دوخته شده است تا مشخص شود اجرای این طرح تا چه اندازه می‌تواند ناترازی گاز را در کشور کاهش دهد. کارشناسان هشدار می‌دهند هر روز تأخیر در این مسیر، به معنای تداوم هدررفت منابع ملی و افزایش فشار بر زیرساخت‌های تولید کشور است. در مقابل، آغاز سریع طرح کارور گاز می‌تواند کشور را وارد مرحله‌ای تازه از مدیریت هوشمند انرژی کند؛ مرحله‌ای که در آن صرفه‌جویی، تولید به حساب می‌آید و بخش خصوصی به عنوان شریک دولت در مسیر پایداری انرژی نقش‌آفرینی می‌کند.