بحران صنعت خودروسازی اروپا در ۲۰۲۶؛ پیشروی چین و فشار هزینه‌ها

به گزارش بازار ۳۶۰، صنعت خودروسازی اروپا در سال ۲۰۲۶ با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، از افزایش رقابت خودروسازان چینی و رشد هزینه‌های تولید گرفته تا کاهش سهم تولید داخلی و اختلاف بر سر سرعت گذار به خودروهای برقی، مواجه شده است؛ چالش‌هایی که می‌توانند آینده اشتغال صنعتی، صادرات و جایگاه رقابتی اروپا در بازار جهانی خودرو را تحت تأثیر قرار دهند.

بررسی روندهای بازار نشان می‌دهد خودروسازان اروپایی برای حفظ سهم بازار خود، علاوه بر کاهش هزینه‌ها، باید در توسعه فناوری باتری، تولید خودروهای برقی مقرون‌به‌صرفه و بهبود زنجیره تأمین سرمایه‌گذاری کنند. در همین حال، سیاست‌گذاران اروپایی با این مسئله روبه‌رو هستند که چگونه میان حمایت از تولید داخلی، حفظ اشتغال و اجرای اهداف زیست‌محیطی تعادل برقرار کنند.

کاهش سهم تولیدکنندگان اروپایی در بازار داخلی

یکی از نشانه‌های فشار بر صنعت خودرو اروپا، کاهش سهم تولیدکنندگان داخلی از بازار این قاره است. بر اساس داده‌های ارائه‌شده در گزارش‌های بازار، تولید خودرو در اتحادیه اروپا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۰.۴ درصد کاهش یافته است. همچنین سهم خودروهای تولیدشده در داخل اتحادیه از کل فروش به حدود ۶۸ درصد رسیده، در حالی که سهم خودروهای وارداتی از چین حدود ۹ درصد اعلام شده است.

این روند نشان می‌دهد افزایش تقاضا در بازار اروپا لزوماً به رشد تولید کارخانه‌های داخلی منجر نمی‌شود. آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا از جمله کشورهایی هستند که به دلیل وابستگی بخش مهمی از اشتغال و صادرات صنعتی خود به صنعت خودرو، از این تحولات تأثیر می‌پذیرند.

شرکت‌هایی مانند فولکس‌واگن، استلانتیس و رنو نیز باید هم‌زمان هزینه‌های تولید را کاهش دهند و خودروهای برقی ارزان‌تری به بازار عرضه کنند؛ مأموریتی دشوار به‌ویژه برای تولیدکنندگان خودروهای اقتصادی که با حاشیه سود محدود فعالیت می‌کنند.

خودروسازان چینی؛ رقبایی فراتر از قیمت

شرکت‌های چینی از جمله بی‌وای‌دی، چری و ام‌جی با تکیه بر قیمت‌های رقابتی، توسعه سریع محصولات و دسترسی گسترده به زنجیره تأمین باتری، حضور خود را در بازار اروپا گسترش داده‌اند.

مزیت این شرکت‌ها تنها به قیمت پایین‌تر محدود نمی‌شود. سرعت توسعه مدل‌های جدید، تنوع محصولات برقی و هیبریدی و توانایی مدیریت زنجیره تأمین نیز به آن‌ها کمک کرده است تا در بازاری که سال‌ها تحت سلطه برندهای اروپایی بود، سهم بیشتری به دست آورند.

راهبرد خودروسازان چینی همچنین از صادرات خودروهای آماده فراتر رفته و به سمت سرمایه‌گذاری و تولید محلی در اروپا حرکت کرده است. این روند می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد کند، اما در عین حال رقابت مستقیم‌تری با کارخانه‌های اروپایی به وجود می‌آورد و ممکن است بخشی از اثر تعرفه‌های وارداتی را کاهش دهد.

رشد خودروهای برقی؛ رقابت بر سر فناوری و قیمت

بازار خودروهای برقی اروپا در سال ۲۰۲۶ به رشد خود ادامه داده است. بر اساس آمار ارائه‌شده، سهم خودروهای تمام‌برقی باتری‌دار از ثبت خودروهای جدید اتحادیه اروپا تا پایان اوت به ۲۱.۷ درصد رسیده؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۵.۸ درصد بود.

در همین دوره، خودروهای هیبریدی معمولی با سهم ۳۶.۶ درصدی بزرگ‌ترین بخش بازار را در اختیار داشتند و مجموع سهم خودروهای بنزینی و دیزلی به ۲۹ درصد کاهش یافت.

طبق گزارش نقل‌شده از رویترز، ثبت خودروهای تمام‌برقی در ۱۷ بازار مهم اروپا در سپتامبر به ۳۰۰ هزار و ۲۰۲ دستگاه رسید که ۷۰.۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. سهم این خودروها از ثبت خودروهای جدید در این بازارها نیز به ۳۲.۶ درصد افزایش یافت.

با این حال، رشد تقاضا برای خودروهای برقی الزاماً به معنای تقویت خودروسازان اروپایی نیست. شرکت‌های چینی نیز از این روند بهره می‌برند و با عرضه محصولات متنوع و قیمت‌های رقابتی، بخش مهمی از بازار را هدف گرفته‌اند. در چنین شرایطی، کاهش هزینه تولید، افزایش برد حرکتی و توسعه فناوری باتری به عوامل تعیین‌کننده رقابت تبدیل شده‌اند.

تعرفه‌های اروپا و تغییر راهبرد چین

اتحادیه اروپا با اعمال تعرفه‌های اضافی بر خودروهای برقی ساخت چین تلاش کرده است از تولیدکنندگان داخلی در برابر آثار یارانه‌های دولتی چین حمایت کند. با این حال، تحولات بازار نشان می‌دهد محدودیت‌های تجاری به‌تنهایی برای متوقف کردن گسترش خودروسازان چینی کافی نیست.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، صادرات خودروهای هیبریدی چین به کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به ۷.۵ میلیارد دلار رسید؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۲.۵ میلیارد دلار بود. به این ترتیب، ارزش صادرات این خودروها سه برابر شد.

این روند نشان می‌دهد خودروسازان چینی در حال تطبیق راهبردهای خود با مقررات تجاری اروپا هستند. تعرفه‌ها می‌توانند ترکیب واردات را تغییر دهند، اما اگر تولیدکنندگان اروپایی نتوانند بهره‌وری خود را افزایش دهند و خودروهای رقابتی‌تری عرضه کنند، حمایت تجاری به‌تنهایی برای حفظ سهم بازار کافی نخواهد بود.

اختلاف بر سر آینده خودروهای احتراقی

یکی دیگر از چالش‌های صنعت خودرو اروپا، اختلاف بر سر مقررات آلایندگی و سرعت گذار به خودروهای برقی است. گزارش‌ها از توافق فرانسه و آلمان در اکتبر ۲۰۲۶ برای ایجاد انعطاف بیشتر در رویکرد پیشنهادی اتحادیه اروپا حکایت دارند؛ رویکردی که بر اساس گزارش‌های منتشرشده، هدف کاهش ۹۰ درصدی انتشار آلایندگی را حفظ می‌کند، اما درباره نحوه تحقق آن انعطاف بیشتری در نظر می‌گیرد.

حامیان انعطاف در مقررات معتقدند خودروسازان برای نوسازی کارخانه‌ها، تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌ها و حفظ اشتغال به زمان بیشتری نیاز دارند. در مقابل، منتقدان هشدار می‌دهند کاهش فشار برای برقی‌سازی ممکن است سرمایه‌گذاری در فناوری‌های جدید را کند کند و فاصله اروپا با چین را افزایش دهد.

در این میان، خودروسازان باید منابع مالی خود را میان توسعه خودروهای برقی، بهبود فناوری‌های موجود، سرمایه‌گذاری در باتری و نرم‌افزار و کاهش هزینه‌های جاری تقسیم کنند. از این رو، ثبات مقررات و مشخص بودن مسیر سیاست‌گذاری برای تصمیم‌گیری‌های بلندمدت صنعتی اهمیت زیادی دارد.

هزینه‌های تولید و آینده اشتغال

افزایش هزینه انرژی، سرمایه‌گذاری سنگین برای توسعه خودروهای برقی و تغییر زنجیره تأمین، فشار مضاعفی بر خودروسازان اروپایی وارد کرده است. فولکس‌واگن نیز برنامه بازسازی ساختار فعالیت‌های خود را دنبال می‌کند؛ برنامه‌ای که شامل کاهش نیروی کار و احتمال تعطیلی برخی کارخانه‌هاست و با مخالفت اتحادیه‌های کارگری مواجه شده است.

پیامدهای این تحولات به خودروسازان محدود نمی‌شود. کاهش تولید یا تعطیلی کارخانه‌ها می‌تواند قطعه‌سازان، تأمین‌کنندگان مواد اولیه و شرکت‌های حمل‌ونقل را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

هم‌زمان، گذار به خودروهای برقی ساختار اشتغال را تغییر می‌دهد. با کاهش تدریجی اهمیت برخی قطعات موتورهای احتراقی، نیاز به مهارت‌های مرتبط با باتری، نرم‌افزار و الکترونیک قدرت افزایش می‌یابد. بنابراین، حفظ رقابت‌پذیری صنعت خودرو اروپا علاوه بر سرمایه‌گذاری فناورانه، به بازآموزی نیروی کار و توسعه مهارت‌های جدید نیز وابسته است.

آینده صنعت خودرو اروپا به اصلاحات ساختاری وابسته است

تعرفه‌ها و محدودیت‌های وارداتی ممکن است بخشی از فشار رقابتی را کاهش دهند، اما به‌تنهایی مشکلات ساختاری صنعت خودرو اروپا را حل نمی‌کنند. حفظ جایگاه این صنعت در بازار جهانی به توانایی شرکت‌ها برای کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، توسعه فناوری و عرضه خودروهای برقی مقرون‌به‌صرفه بستگی دارد.

چالش اصلی اروپا این است که آیا می‌تواند رشد بازار خودروهای برقی را به فرصتی برای تقویت تولید و فناوری داخلی تبدیل کند یا بخش بیشتری از این بازار را به رقبای خارجی واگذار خواهد کرد. پاسخ به این پرسش، نه‌تنها آینده شرکت‌های بزرگ خودروسازی، بلکه وضعیت اشتغال صنعتی، صادرات و جایگاه اقتصادی اروپا در سال‌های آینده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.