تحریم دو دوره دارد؛ دوره نخست یعنی «مرحله شوک»، که اقتصاد ضربه میخورد و دچار سردرگمی میشود، و دوره دوم یا «پسا تحریم» که کشور پس از چند دهه یاد میگیرد چگونه با شرایط جدید سازگار شود. امروز، بعد از حدود ۴۰ سال، ایران راههای دور زدن تحریم و روشهای جایگزین اقتصادی را میشناسد.