راهکارهای عملی برای کاهش مصرف بنزین خودروهای شخصی

به گزارش بازار ۳۶۰، مصرف بنزین در خودروهای شخصی فقط به حجم موتور و نوع سوخت محدود نمی شود و بخش بزرگی از آن تحت تاثیر شیوه استفاده روزمره از خودرو قرار دارد؛ در بسیاری از رانندگی ها مشاهده می شود که افراد با همان مسیر و همان خودرو اما با سبک های متفاوت مصرف های کاملا متفاوتی تجربه می کنند همین موضوع نشان می دهد که رانندگی اقتصادی یک مهارت عملی است که می توان آن را با آگاهی و تکرار به نتیجه ای پایدار تبدیل کرد.

هدف این گزارش ارائه راهکارهای کاربردی و یکپارچه برای کاهش مصرف بنزین در حدود ده تا بیست درصد است راهکارها شامل مجموعه ای از اقدامات کم هزینه در سه محور اصلی است نخست نحوه رانندگی است یعنی چگونگی شتاب گیری ترمزگیری مدیریت سرعت و انتخاب درست دنده و دور موتور دوم نگهداری خودرو است که از طریق تنظیم فشار باد لاستیک ها سرویس به موقع فیلتر هوا سیستم جرقه زنی و استفاده از روغن مناسب بر راندمان موتور اثر می گذارد.

سوم مدیریت مقاومت هوا و بار اضافی است مانند بستن شیشه ها در سرعت بالا حذف بار غیر ضروری و جمع کردن وسایل اضافی از صندوق و سقف این گزارش همچنین به این نکته می پردازد که چرا برخی عادت ها مانند ترمزهای ناگهانی و شتاب های سنگین باعث افزایش مصرف می شوند و چگونه می توان با پیش بینی مسیر و استفاده از تکنیک های ساده انرژی خودرو را حفظ کرد.

نقش سبک رانندگی در کاهش مصرف سوخت

بخش قابل توجهی از مصرف بنزین به رفتار راننده وابسته است و نه فقط به مشخصات فنی خودرو نحوه فشردن پدال گاز زمان تعویض دنده میزان پیش بینی شرایط ترافیکی و حتی نحوه ترمز گرفتن مستقیما بر مقدار سوخت مصرفی اثر می گذارد رانندگی پرشتاب با افزایش ناگهانی دور موتور باعث تزریق سوخت بیشتر به محفظه احتراق می شود در حالی که بخش زیادی از این انرژی به صورت گرما و اصطکاک هدر می رود شتاب گیری نرم و پیوسته اجازه می دهد موتور در بازه بهینه کار کند و نسبت سوخت به هوا در شرایط مناسب تری حفظ شود.

حفظ سرعت یکنواخت یکی از ساده ترین و در عین حال موثرترین راهکارهاست مصرف سوخت با افزایش سرعت رشد قابل توجهی پیدا می کند زیرا مقاومت هوا با توان دوم سرعت افزایش می یابد زمانی که سرعت خودرو از محدوده اقتصادی یعنی حدود نود تا صد کیلومتر در ساعت خارج می شود موتور برای غلبه بر نیروی مقاومت هوا باید انرژی بیشتری مصرف کند نتیجه این فرایند افزایش چشمگیر مصرف بنزین است از این رو کاهش سرعتهای غیر ضروری و حرکت با ریتم ثابت به ویژه در جاده های بین شهری سهم مهمی در کاهش مصرف دارد.

پیش بینی شرایط مسیر نیز نقش مهمی در صرفه جویی ایفا می کند راننده ای که به جای ترمزهای ناگهانی از فاصله مناسب با خودروهای جلو استفاده می کند و با برداشتن زودهنگام پا از پدال گاز اجازه می دهد خودرو به شکل طبیعی کاهش سرعت دهد در عمل مقدار زیادی از بنزینی را که در حالت عادی صرف شتاب گیری و ترمزگیری می شد ذخیره می کند ترمزگیری شدید به معنای هدر رفتن انرژی حاصل از سوختن بنزین است در حالی که ترمز موتور یا کاهش تدریجی سرعت انرژی را حفظ می کند و بار کمتری به سیستم ترمز وارد می سازد.

در خودروهای مجهز به کروز کنترل استفاده از این قابلیت در مسیرهای صاف باعث تثبیت سرعت و جلوگیری از نوسانات پرمصرف می شود این سیستم به طور معمول گاز را دقیق تر و یکنواخت تر از یک راننده تنظیم می کند و از جهشهای ناگهانی مصرف جلوگیری می کند البته در مسیرهای کوهستانی یا پرترافیک استفاده از کروز کنترل چندان توصیه نمی شود زیرا تغییرات مکرر شیب یا نیاز به کاهش سرعت موجب می شود سیستم نتواند به صورت کارآمد عمل کند.

کنترل مناسب دور موتور نیز از عوامل اصلی کاهش مصرف بنزین است نگه داشتن دور موتور در محدوده بهینه یعنی بین دو هزار تا سه هزار دور در دقیقه کمک می کند احتراق در بهترین حالت صورت گیرد و از مصرف بیش از حد سوخت جلوگیری شود رانندگی با دور موتور بالا موجب سوزاندن مقدار زیادی سوخت بدون افزایش متناسب در سرعت می شود و علاوه بر این به قطعات موتور نیز فشار بیشتری وارد می آورد.

تاثیر نگهداری صحیح خودرو بر مصرف سوخت

هرچند سبک رانندگی مهمترین نقش را در مصرف سوخت دارد اما نگهداری درست و منظم خودرو به همان اندازه اهمیت دارد و می تواند بین پنج تا ده درصد کاهش مستقیم مصرف ایجاد کند بسیاری از مواردی که باعث افزایش مصرف می شوند با هزینه کم و در زمان کوتاه قابل پیشگیری هستند مهمترین بخش این اقدامات مربوط به سیستم تایرهاست کم بودن فشار باد لاستیک موجب افزایش مقاومت غلتشی می شود یعنی نیاز به انرژی بیشتری برای حرکت چرخها وجود دارد این مسئله در سرعتهای بالا اثر بیشتری می گذارد و می تواند چند درصد به مصرف سوخت اضافه کند تنظیم فشار باد طبق توصیه کارخانه سازنده یا دفترچه خودرو و بررسی آن در هر دوهفته تاثیر قابل توجهی بر بهبود مصرف دارد.

بالانس مناسب چرخها و تنظیم دقیق فرمان نیز علاوه بر افزایش ایمنی رانندگی بر مصرف سوخت اثر مستقیم می گذارد چرخهای نامیزان انرژی بیشتری را هنگام حرکت تلف می کنند زیرا خودرو مجبور است نیروی بیشتری برای حفظ مسیر مستقیم مصرف کند این موضوع افزون بر مصرف سوخت موجب استهلاک سریع تر لاستیکها نیز می شود بنابراین بازدید دوره ای سیستم تعلیق و فرمان نه تنها هزینه های سوخت را کاهش می دهد بلکه از هزینه های تعمیراتی آینده نیز می کاهد.

فیلتر هوای تمیز برای احتراق بهینه ضروری است فیلتر کثیف جریان هوا را محدود می کند و باعث می شود سوخت به شکل غنی وارد سیلندر شود و این حالت مصرف را بالا می برد در حالی که موتور همچنان قدرت بیشتری تولید نمی کند تعویض به موقع فیلتر هوا هزینه بسیار کمی دارد ولی تاثیر آن بر کاهش مصرف بنزین قابل توجه است به ویژه در خودروهایی که در مناطق گرد و خاکی یا ترافیک سنگین شهرهای بزرگ تردد می کنند.

از سوی دیگر استفاده از روغن موتور با ویسکوزیته و استاندارد توصیه شده توسط کارخانه سازنده تاثیر چشمگیری در کاهش اصطکاک داخلی موتور دارد روغن نامناسب یا بی کیفیت باعث افزایش مقاومت قطعات متحرک و در نتیجه افزایش مصرف سوخت می شود روغن سبک تر و استاندارد حرکت روانتر قطعات و کاهش بار روی موتور را فراهم می کند و افزون بر این عمر موتور را افزایش می دهد در خودروهای جدیدی که فاصله تعویض روغن طولانی تر شده است توجه به کیفیت روغن اهمیت بیشتری پیدا می کند.

سرویس مناسب سیستم جرقه زنی نیز نقش مهمی دارد شمعهای فرسوده یا معیوب باعث احتراق ناقص می شوند و موتور برای دستیابی به قدرت کافی ناچار است سوخت بیشتری مصرف کند بررسی شمعها و تعویض آنها در بازه صحیح تاثیر محسوس در عملکرد و مصرف دارد در خودروهای انژکتوری تمیزی نازلها نیز اهمیت ویژه دارد نازل آلوده سوخت را به صورت مناسب پاشش نمی کند و این امر موجب کاهش راندمان احتراق و افزایش مصرف می شود.

اهمیت مدیریت بار و مقاومت هوا

عوامل ظاهرا ساده مانند میزان بار خودرو و وجود باربند نیز تاثیر مهمی بر مصرف سوخت دارند وزن اضافی خودرو را سنگین تر می کند و موتور برای شتاب گیری و حفظ سرعت باید سوخت بیشتری مصرف کند هر پنجاه کیلوگرم بار اضافه می تواند بین یک تا دو درصد مصرف سوخت را زیاد کند بسیاری از خودروهای شخصی بدون نیاز وسایل سنگین یا غیرضروری را برای مدت طولانی در صندوق عقب نگه می دارند این وسایل به ظاهر بی اهمیت در طول سال اثر قابل توجهی بر مصرف سوخت می گذارند بنابراین خالی کردن صندوق از وسایل غیر ضروری یک اقدام ساده و کم هزینه برای کاهش مصرف است.

باربند روی سقف خودرو حتی زمانی که خالی است مقاومت هوا را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد و یکی از عوامل کمتر توجه شده در افزایش مصرف محسوب می شود در سرعتهای بالا باربند می تواند تا ده درصد مصرف سوخت را افزایش دهد زیرا جریان هوا به شکل اصولی از مرکز خودرو عبور نمی کند و بخش زیادی از انرژی برای غلبه بر نیروی پسا صرف می شود برداشتن باربند در صورت عدم نیاز یکی از موثرترین و ساده ترین اقدامات برای رانندگی اقتصادی است.

باز بودن شیشه ها نیز از دیگر عوامل افزایش مقاومت هواست هرچه سرعت خودرو بیشتر باشد اثر این موضوع شدیدتر می شود در سرعتهای پایین مثلا زیر پنجاه کیلومتر در ساعت باز بودن شیشه تاثیر زیادی بر مصرف ندارد اما در سرعتهای بزرگراهی مقاومت ایجاد شده توسط جریان هوا باعث افزایش محسوس مصرف می شود در چنین شرایطی استفاده از سیستم تهویه یا کولر به رغم اینکه انرژی مصرف می کند از نظر اقتصادی بهتر از باز گذاشتن شیشه هاست البته باید توجه داشت که استفاده از کولر در ترافیک و سرعتهای کم فشار بیشتری بر موتور وارد می کند و مصرف سوخت را افزایش می دهد.

مدیریت زمان توقف نیز نقش مهمی دارد روشن نگه داشتن موتور در توقفهای طولانی حتی اگر تنها چند دقیقه باشد مقدار قابل توجهی بنزین مصرف می کند خاموش کردن موتور در توقفهایی که بیش از یک دقیقه طول می کشد یک راهکار کارآمد است این کار به ویژه در شرایطی مانند توقف در صف پمپ بنزین پشت چراغ قرمزهای طولانی یا انتظار در کنار جاده موثر است.

در پایان یادآوری می شود جمع بندی این گزارش نشان می دهد که کاهش مصرف بنزین در خودروهای شخصی بیشتر از آنکه نیاز به تغییرات پرهزینه داشته باشد به ترکیبی از رفتار درست نگهداری مناسب و مدیریت محیط رانندگی وابسته است اگر راننده بتواند شتاب گیری نرم داشته باشد سرعت را در محدوده منطقی حفظ کند ترمزهای شدید را با پیش بینی مسیر به حداقل برساند و دور موتور را در بازه اقتصادی نگه دارد به طور معمول بخش مهمی از مصرف اضافی حذف می شود این اقدامات به تنهایی می توانند اثر قابل توجهی ایجاد کنند اما زمانی که در کنار آن فشار باد تایرها کنترل می شود فیلتر هوا و شمع ها یا اجزای مرتبط با احتراق در زمان مقرر سرویس می شوند و از روغن استاندارد و مناسب استفاده می گردد مصرف سوخت نه تنها کاهش پیدا می کند بلکه موتور روان تر کار می کند و استهلاک نیز کمتر می شود در گام سوم توجه به مقاومت هوا و بار اضافی اهمیت دارد زیرا وزن بیشتر و باربند و باز ماندن شیشه ها در سرعت های بالا موجب افزایش نیروی مورد نیاز موتور می شود و این یعنی بنزین بیشتر برای رسیدن به همان سرعت اگر این سه محور به صورت منظم و پیوسته اجرا شوند رسیدن به کاهش ده تا بیست درصدی مصرف در شرایط واقعی برای بسیاری از خودروها قابل دسترس است کلید موفقیت این است که تغییرات کوچک را به عادت تبدیل کنید و هر چند وقت یک بار عملکرد خود را با معیارهایی مثل میانگین مصرف سفرهای مشابه بررسی کنید تا مطمئن شوید نتیجه واقعی در حال رخ دادن است.