جمعیت جوانان ایران به ۲۴ میلیون نفر رسید؛ بیکاری دو برابر میانگین کشور

به گزارش بازار ۳۶۰، همزمان با فرارسیدن هفته جوان ۱۴۰۴، تازه‌ترین آمارهای رسمی مرکز آمار ایران تصویری نگران‌کننده از وضعیت جمعیت جوان، بازار کار و مشارکت اقتصادی ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد سیاست‌گذاری در حوزه جوانان بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری و اقدام هدفمند است.

افت تدریجی جمعیت جوان

بر اساس برآوردهای جمعیتی، تعداد جوانان ۱۵ تا ۳۴ سال کشور از حدود ۲۹ میلیون نفر در سال ۱۳۹۹ به حدود ۲۴ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. این روند نزولی بیانگر تداوم کاهش سهم جوانان در ساختار جمعیتی کشور است؛ پدیده‌ای که در صورت استمرار، می‌تواند پیامدهای جدی اقتصادی و اجتماعی به دنبال داشته باشد.

بیکاری جوانان؛ بالاتر از میانگین کشور

نرخ بیکاری جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال همچنان بالاتر از متوسط کل کشور قرار دارد. طبق داده‌ها، اگرچه این نرخ از حدود ۱۹.۷ درصد در سال ۱۳۹۶ به حدود ۱۴.۴ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته، اما همچنان جوانان بیشترین فشار بیکاری را در بازار کار تحمل می‌کنند؛ به‌ویژه جوانان دارای تحصیلات دانشگاهی.

کاهش مشارکت اقتصادی جوانان

آمارها همچنین از کاهش تدریجی نرخ مشارکت اقتصادی جوانان حکایت دارد. نرخ مشارکت اقتصادی گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال از حدود ۵۰.۸ درصد در سال ۱۳۹۸ به حدود ۴۷.۳ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است؛ نشانه‌ای از دلسردی بخشی از جوانان نسبت به بازار کار یا محدودیت فرصت‌های شغلی پایدار.

تمرکز اشتغال در بخش خدمات

بررسی ساختار اشتغال جوانان نشان می‌دهد سهم عمده اشتغال این گروه سنی در بخش خدمات متمرکز شده است، در حالی که سهم بخش‌های کشاورزی و صنعت روندی کاهشی یا کم‌رمق دارد. این تمرکز، در کنار ناپایداری مشاغل خدماتی، می‌تواند به افزایش ناامنی شغلی جوانان منجر شود.

الگوی گذران وقت جوانان

داده‌های مربوط به گذران وقت جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال نیز نشان می‌دهد بیشترین زمان روزانه صرف فعالیت‌های شخصی، استفاده از رسانه‌ها و فضای مجازی می‌شود و سهم فعالیت‌های آموزشی، ورزشی و مشارکت اجتماعی محدودتر است؛ موضوعی که ضرورت سرمایه‌گذاری در اوقات فراغت سالم و هدفمند را برجسته می‌کند.

تمرکز بر اشتغال پایدار و مهارت‌محوری

جمع‌بندی این آمارها نشان می‌دهد آینده جمعیتی و اقتصادی کشور به شکل جدی با وضعیت امروز جوانان گره خورده است. کارشناسان روی تمرکز بر ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان، توسعه برنامه‌های مهارت‌محور و متناسب با بازار کار، توجه ویژه به زنان جوان و مناطق با نرخ بالای بیکاری و گسترش فرصت‌های مشارکت اقتصادی و اجتماعی تأکید دارند که می‌تواند بخشی از روندهای نگران‌کننده فعلی را اصلاح کند.

مرکز آمار در گزارش آماری ای که شرح آن گذشت، همچنین روز شماری از عناوین هفته جوان ارائه داده است که به شرح زیر است و با محورهای زیر نام‌گذاری شده‌اند:

شنبه ۱۱ بهمن: جوان، هویت، تفکر، انسجام اجتماعی

یکشنبه ۱۲ بهمن: جوان، توسعه فردی، مهارت‌های زندگی

دوشنبه ۱۳ بهمن: جوان، ورزش، نشاط، سلامت و سبک زندگی ایرانی–اسلامی

سه‌شنبه ۱۴ بهمن: جوان، دانش، خودباوری و پیشرفت

چهارشنبه ۱۵ بهمن: جوان، انتظار و عدالت‌خواهی

پنجشنبه ۱۶ بهمن: جوان، خلاقیت، کارآفرینی و کنشگری فضای مجازی

جمعه ۱۷ بهمن: جوان، مطالبه‌گری، مسئولیت‌پذیری و مشارکت اجتماعی

از نکات قابل توجه ارائه‌ شده در این گزارش داده محور مرکز آمار، وضعیت جوانی جمعیت در استان‌ها است و نقشه توزیع استانی نشان می‌دهد:

ـ استان‌هایی با سهم کمتر از ۱۵٪ جمعیت جوان عمدتاً در نواحی مرکزی و شمالی کشور قرار دارند.

ـ استان‌هایی با سهم بالاتر از میانگین بیشتر در جنوب و جنوب‌شرق کشور دیده می‌شوند و شکاف معنادار منطقه‌ای در ساختار سنی جمعیت کشور وجود دارد.