ناکامی طرح بیمه‌ای آمریکا برای کشتی‌های عبوری از هرمز

به گزارش بازار ۳۶۰، به نقل از فایننشال تایمز، در حالی که ریسک عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز در ماه‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های اصلی صنعت حمل‌ونقل دریایی تبدیل شده، طرح پیشنهادی آمریکا برای بیمه کشتی‌های عبوری از این مسیر راهبردی هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

این روزنامه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد برنامه‌ای که دولت آمریکا برای ارائه پوشش بیمه‌ای به کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز طراحی کرده بود، با وجود گذشت حدود دو ماه از اعلام رسمی آن، هنوز مورد استفاده قرار نگرفته است. پیش‌تر دونالد ترامپ اعلام کرده بود واشنگتن آماده است برای عبور کشتی‌ها از این گذرگاه حیاتی انرژی پوشش بیمه‌ای فراهم کند.

بر اساس این گزارش، ارزش اسمی این طرح می‌تواند تا ۲۲۵ میلیارد دلار برسد، اما به گفته کارگزاران بیمه، شروط پیچیده و وابسته شدن اجرای آن به همراهی نیروی دریایی آمریکا باعث شده بسیاری از مالکان کشتی تمایلی به استفاده از این سازوکار نداشته باشند.

مارکوس بیکر، رئیس بخش بیمه دریایی شرکت «مارش»، نیز در گفت‌وگو با فایننشال تایمز اظهار کرد طرحی که دولت هند برای ایجاد سازوکار بیمه‌ای جدید دنبال می‌کند ممکن است موفق‌تر باشد، زیرا تمرکز آن بر تأمین منابع مالی است و به حمایت نظامی وابسته نیست.

در همین حال تحولات اخیر در خلیج فارس بازار جهانی بیمه دریایی را با شوک قابل توجهی روبه‌رو کرده و هزینه عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز را به طور محسوسی افزایش داده است. در چنین شرایطی برای بسیاری از مالکان کشتی، مسئله اصلی نه توان عبور از این مسیر بلکه امکان دریافت پوشش بیمه‌ای معتبر برای انجام سفر دریایی است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود و پیش از تشدید تنش‌های اخیر حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و بخش قابل توجهی از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کرد. با افزایش ریسک‌های امنیتی در منطقه، شرکت‌های بیمه دریایی و بازارهای اتکایی جهانی نیز ارزیابی خود از خطر عبور کشتی‌ها را تغییر داده‌اند؛ موضوعی که به افزایش قابل توجه حق‌بیمه‌ها و سخت‌تر شدن شرایط صدور بیمه‌نامه‌ها منجر شده است.

در صنعت بیمه دریایی سه نوع پوشش اصلی وجود دارد: بیمه بدنه و ماشین‌آلات کشتی، بیمه مسئولیت مدنی در برابر اشخاص ثالث و پوشش خطرات جنگ. در شرایط عادی دو پوشش نخست کافی است، اما در مناطق پرریسک بدون فعال بودن پوشش خطرات جنگ عملاً امکان فعالیت اقتصادی وجود ندارد.

به همین دلیل «حق‌بیمه اضافی ریسک جنگ» به یکی از مهم‌ترین عوامل اقتصادی در حمل‌ونقل دریایی منطقه تبدیل شده است. گزارش‌های صنعت بیمه نشان می‌دهد نرخ این پوشش که پیش‌تر سهم بسیار محدودی از ارزش کشتی را تشکیل می‌داد، در مقاطعی چندین برابر افزایش یافته و برای نفتکش‌های بزرگ به هزینه‌هایی رسیده که می‌تواند سود اقتصادی یک سفر را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.

بازار بیمه دریایی لندن نیز که یکی از مهم‌ترین مراکز این صنعت در جهان محسوب می‌شود، در ماه‌های اخیر محدوده مناطق پرخطر را گسترش داده و برای عبور کشتی‌ها از این مناطق دریافت تأییدیه‌های موردی و پرداخت حق‌بیمه‌های اضافی را الزامی کرده است. به این ترتیب بسیاری از کشتی‌ها برای هر بار عبور از منطقه باید مجوز جداگانه بیمه‌گر را دریافت کنند.

در بازار بیمه اتکایی نیز نشانه‌هایی از افزایش احتیاط دیده می‌شود؛ برخی شرکت‌های بزرگ ظرفیت پوشش خود را محدود کرده‌اند یا با نرخ‌های بالاتری وارد بازار می‌شوند که این موضوع فشار مالی بیشتری بر شرکت‌های بیمه مستقیم وارد کرده است.

در چنین شرایطی، ویژگی‌های هر کشتی نیز در ارزیابی ریسک اهمیت پیدا کرده است. بیمه‌گران علاوه بر مسیر حرکت، عواملی مانند پرچم کشتی، مالکیت واقعی، چارترکننده و مقصد محموله را نیز در محاسبات خود لحاظ می‌کنند؛ به همین دلیل ممکن است دو کشتی که از یک مسیر عبور می‌کنند، نرخ‌های بیمه کاملاً متفاوتی دریافت کنند.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد بیمه دریایی در شرایط کنونی نقشی فراتر از یک ابزار مالی پیدا کرده است. حتی اگر عبور فیزیکی از تنگه هرمز امکان‌پذیر باشد، بدون بیمه معتبر بانک‌ها، خریداران نفت، بنادر مقصد و شرکت‌های کشتیرانی حاضر به پذیرش عملیات نخواهند بود.