کمتر از ۲ هزار اتوبوس در ۳ سال گذشته وارد کشور شد

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران در گفتگو با بازار ۳۶۰، درباره وضعیت نوسازی ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای و اتوبوسرانی کشور اظهار کرد: فرسودگی ناوگان می‌تواند یکی از عوامل افزایش ریسک در حمل‌ونقل جاده‌ای باشد، هرچند تصادفات جاده‌ای معمولاً مجموعه‌ای از عوامل مختلف دارند.

وی افزود: عواملی مانند خستگی راننده، شرایط جاده، نقاط حادثه‌خیز و وضعیت فنی خودروها همگی در بروز حوادث نقش دارند. با این حال، نوسازی ناوگان می‌تواند به بهبود ایمنی، کاهش هزینه‌های نگهداری و ارتقای کیفیت خدمات حمل‌ونقل عمومی کمک کند.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران بیان کرد: به نظر می‌رسد مسئله نوسازی ناوگان اتوبوسرانی در کشور حاصل مجموعه‌ای از عوامل است؛ از محدودیت‌های ارزی و پیچیدگی‌های اداری در واردات گرفته تا مشکلات مالی شهرداری‌ها و عدم تأمین کامل سهم دولت در طرح‌های نوسازی، همین عوامل باعث شده است روند جایگزینی ناوگان فرسوده با سرعتی کمتر از نیاز واقعی کشور پیش برود.

وی با اشاره به آمار موجود در این بخش گفت: آمار دقیق در حوزه نوسازی ناوگان به دلیل تعدد متولیان و تفاوت شیوه‌های آماری میان دستگاه‌هایی مانند وزارت کشور، وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای و شهرداری‌ها، گاهی با اختلاف همراه است؛ با این حال، بر اساس گزارش‌های منتشرشده در سال‌های اخیر می‌توان تصویری کلی از وضعیت موجود ارائه داد.

واردات کمتر از ۲ هزار اتوبوس در ۳ سال گذشته

سنندجی تصریح کرد: واقعیت این است که میزان واردات اتوبوس در سال‌های اخیر فاصله قابل توجهی با نیاز کشور داشته است. برآوردها نشان می‌دهد طی حدود سه سال گذشته مجموع اتوبوس‌های واردشده به کشور که عمدتاً از کشورهای آسیایی و به‌ویژه چین تأمین شده‌اند، به طور کلی به حدود دو هزار دستگاه هم نرسیده است.

وی ادامه داد: البته بخشی از آمار اعلام‌شده در اخبار مربوط به قراردادها یا تفاهم‌نامه‌های خرید است و نه الزاماً اتوبوس‌هایی که به‌صورت قطعی وارد ناوگان حمل‌ونقل شده و پلاک‌گذاری شده‌اند.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران درباره واردات اتوبوس‌های کارکرده نیز یادآور شد: در سال‌های اخیر مجوز واردات اتوبوس‌های کارکرده زیر پنج سال صادر شد، اما به دلیل مسائل مرتبط با استانداردها، خدمات پس از فروش و برخی فرآیندهای اداری، تعداد محدودی از این خودروها وارد چرخه بهره‌برداری شده‌اند؛ برخی برآوردها نشان می‌دهد تا نیمه سال ۱۴۰۴ در مجموع حدود چند صد دستگاه اتوبوس کارکرده توانسته‌اند از گمرک ترخیص شده و وارد ناوگان شوند.

۱۵ هزار اتوبوس فرسوده در کشور باید از رده خارج شوند

وی با اشاره به نقش تولید داخلی در تأمین نیاز ناوگان اتوبوسرانی کشور اظهار کرد: در کنار واردات، تولید داخلی نیز بخشی از نیاز کشور را تأمین می‌کند، اما ظرفیت واقعی تولید در سال‌های اخیر معمولاً بین حدود ۸۰۰ تا یک‌هزار و ۲۰۰ دستگاه در سال برآورد شده است؛ این میزان تولید نیز پاسخگوی نیاز نوسازی ناوگان کشور نیست و برای جبران عقب‌ماندگی موجود، باید اقدامات مؤثرتری در حوزه تأمین مالی، تسهیل واردات و حمایت از تولید داخلی انجام شود.

سنندجی با اشاره به وضعیت ناوگان فرسوده اتوبوسرانی کشور گفت: در حال حاضر بر اساس گزارش‌های موجود، حدود ۱۵ هزار دستگاه اتوبوس در کشور در هر دو بخش درون‌شهری و برون‌شهری، به دلیل سن بالا در زمره ناوگان فرسوده قرار می‌گیرند و باید به تدریج از چرخه بهره‌برداری خارج شوند.

تهران به ۹ هزار اتوبوس نیاز دارد؛ تنها ۳ هزار دستگاه فعال است

وی افزود: در بخش حمل‌ونقل شهری نیز فاصله میان نیاز واقعی و ناوگان موجود قابل توجه است. به عنوان نمونه، در شهر تهران برآورد می‌شود برای ارائه خدمات مناسب، ناوگان اتوبوسرانی باید حدود ۷ تا ۹ هزار دستگاه اتوبوس فعال در اختیار داشته باشد، در حالی که طی سال‌های اخیر تعداد اتوبوس‌های فعال در خطوط شهری معمولاً حدود ۲ هزار و ۵۰۰ تا ۳ هزار دستگاه گزارش شده است.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران بیان کرد: مسئولان حوزه حمل‌ونقل جاده‌ای بارها اعلام کرده‌اند که برای پاسخگویی مناسب به تقاضای سفر، به‌ویژه در ایام اوج سفر مانند نوروز و اربعین، چند هزار دستگاه اتوبوس جدید در این بخش مورد نیاز است.

کشور سالانه به ۵ هزار اتوبوس جدید نیاز دارد

وی یادآور شد: کارشناسان معتقدند برای حفظ وضعیت موجود و آغاز روند نوسازی ناوگان، کشور سالانه به حدود ۵ هزار دستگاه اتوبوس جدید نیاز دارد، اما مجموع تولید داخلی و واردات در بهترین حالت به حدود یک‌هزار و ۵۰۰ تا ۲ هزار دستگاه در سال می‌رسد.

سنندجی در پایان خاطرنشان کرد: همین فاصله میان سرعت نوسازی و سرعت فرسوده شدن ناوگان موجب شده است میانگین سن اتوبوس‌ها در کشور به تدریج افزایش یابد و موضوع نوسازی ناوگان به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه حمل‌ونقل عمومی و جاده‌ای تبدیل شود.