گازوئیل به رکورد تاریخی رسید؛ بازار جهانی سوخت زیر فشار کمبود عرضه

به گزارش بازار ۳۶۰، بازار جهانی انرژی در هفته‌های اخیر با تشدید فشار بر عرضه فرآورده‌های نفتی روبه‌رو شده و گازوئیل به یکی از مهم‌ترین نقاط بحران تبدیل شده است؛ به‌طوری که متوسط قیمت این فرآورده در اتحادیه اروپا به بالاترین سطح ثبت‌شده از سال ۲۰۰۵ رسیده و نشانه‌هایی از تداوم فشار بر بازار در ماه‌های آینده نیز دیده می‌شود.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های کمیسیون اروپا که یورونیوز به آن استناد کرده، متوسط قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا در هفته منتهی به ۱۴ سپتامبر به ۲.۱۵۹ یورو به ازای هر لیتر رسیده است. با این قیمت، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری به‌طور متوسط حدود ۱۰۸ یورو هزینه دارد. قیمت گازوئیل در کشورهای عضو تفاوت چشمگیری دارد و از حدود ۱.۲۱ یورو در مالت تا ۲.۵۱ یورو در فنلاند متغیر است.

متوسط وزنی قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۴۰ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت بنزین در همین دوره حدود ۲۹ درصد رشد کرده است.

این افزایش تنها ناشی از رشد قیمت نفت خام نیست و بخش مهمی از فشار بازار به افزایش هزینه و حاشیه سود پالایشگاه‌ها بازمی‌گردد. کارشناسان بانک مرکزی اروپا به یورونیوز گفته‌اند بر اساس معاملات آتی گازوئیل، حاشیه سود پالایش این فرآورده ممکن است در ماه اکتبر به اوج برسد.

برآورد این کارشناسان نشان می‌دهد حاشیه سود پالایش گازوئیل در هفته سوم سپتامبر به حدود ۰.۴۱ یورو به ازای هر لیتر رسیده که معادل ۱۹ درصد قیمت خرده‌فروشی گازوئیل در منطقه یورو است.

فایننشال‌تایمز در گزارشی درباره شرایط بازار تأکید کرده است که بحران کنونی را نمی‌توان صرفاً بحران نفت خام دانست؛ بلکه کاهش ظرفیت پالایش و محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، نقش مهمی در افزایش قیمت‌ها دارد.

بر اساس این گزارش، تولید جهانی فرآورده‌های پالایشی در ماه اوت بیش از چهار میلیون بشکه در روز کمتر از یک سال قبل بوده است. در همین حال، اگرچه پالایشگاه‌های جهان با ظرفیت بالایی فعالیت می‌کنند، از دست رفتن بخشی از ظرفیت پالایشی مانع از جبران کامل کاهش عرضه شده است.

صادرات گازوئیل پالایشگاه‌های بزرگ خاورمیانه نیز در ماه اوت به حدود یک‌چهارم سطح پیش از جنگ کاهش یافته و حملات به زیرساخت‌های پالایشی روسیه نیز بر تولید این کشور فشار وارد کرده است.

در نتیجه، مسئله بازار تنها به دسترسی به نفت خام محدود نیست و تبدیل نفت خام به فرآورده و انتقال آن به بازار مصرف به یکی از گلوگاه‌های اصلی زنجیره عرضه تبدیل شده است.

فشار بازار در آمریکا نیز ادامه دارد. بر اساس گزارش رویترز، متوسط قیمت گازوئیل در این کشور در هفته جاری به ۶.۲۹ دلار برای هر گالن رسیده که رکورد جدیدی محسوب می‌شود و نسبت به یک سال قبل ۶۸ درصد افزایش دارد.

افزایش قیمت گازوئیل به دلیل کاربرد گسترده آن در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، ساخت‌وساز، کشتیرانی و فعالیت‌های صنعتی اهمیت ویژه‌ای دارد. رشد قیمت این سوخت می‌تواند با افزایش هزینه حمل‌ونقل و تولید، در نهایت به قیمت کالاهای مصرفی منتقل شود.

چین در ماه اوت بخشی از فشار سمت عرضه را کاهش داده است. طبق داده‌های گمرک چین و گزارش رویترز، صادرات فرآورده‌های پالایشی این کشور در اوت با ۱۲.۷ درصد افزایش سالانه به ۶.۰۱ میلیون تن رسید.

صادرات گازوئیل چین نیز با رشد ۴۲.۱ درصدی نسبت به سال گذشته به ۱.۳۳ میلیون تن افزایش یافت؛ رقمی که بالاترین سطح از مارس ۲۰۲۴ محسوب می‌شود. با این حال، صادرات کل فرآورده‌های پالایشی چین در هشت ماه نخست سال همچنان ۹.۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است.

افزایش قیمت گازوئیل می‌تواند فراتر از بازار سوخت اثرگذار باشد؛ زیرا بخش قابل‌توجهی از حمل‌ونقل کالا به این فرآورده وابسته است و رشد هزینه سوخت می‌تواند قیمت جابه‌جایی مواد اولیه و کالا را افزایش دهد.

یورونیوز گزارش داده است تورم انرژی در منطقه یورو در ماه اوت به ۱۴.۳ درصد رسیده، در حالی که این رقم در ژوئیه ۱۰.۳ درصد بود. بانک مرکزی اروپا نیز از افزایش انتظارات تورمی مصرف‌کنندگان منطقه یورو خبر داده است.

در مجموع، داده‌های موجود نشان می‌دهد بازار جهانی گازوئیل همچنان تحت فشار کاهش عرضه و محدودیت ظرفیت پالایش قرار دارد. رکورد قیمت در اروپا، افزایش قیمت در آمریکا و اختلال در بخشی از ظرفیت پالایشی جهان، گازوئیل را به یکی از مسیرهای مهم انتقال شوک انرژی به هزینه حمل‌ونقل، تولید و تورم تبدیل کرده است.