دومین ریزش بزرگ ماهانه بورس تهران در ۴ دهه گذشته

به گزارش بازار ۳۶۰، بازار سرمایه در معاملات امروز چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ که آخرین روز معاملاتی هفته و ماه محسوب می‌شد، روندی کاملاً نزولی به خود گرفت و تمامی رشدهای ابتدای روز را از دست داد.

شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با سقوط ۴۰ هزار و ۷۷۲.۳۸ واحدی (معادل ۱.۰۶ درصد) به سطح ۳ میلیون و ۸۰۶ هزار و ۷۶۷.۹۳ واحد عقب‌نشینی کرد. این در حالی است که شاخص کل در بالاترین سطح روزانه خود به عدد ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار و ۵۰۷.۲۳ واحد نیز دست یافته بود و در نهایت با فاصله ۹۳ هزار و ۷۳۹ واحدی از سقف روزانه به کار خود پایان داد. در همین حال، شاخص کل هم‌وزن نیز با کاهش ۳ هزار و ۲۵۰.۹۳ واحدی (معادل ۰.۳۳ درصد) در ارتفاع ۹۸۰ هزار و ۹۸۳.۵۱ واحد متوقف شد. ارزش کل بازار در این روز به ۱۱۳ هزار و ۶۵۲ میلیارد ریال کاهش یافت.

این در شرایطی است که پس از ریزش ۲۰ درصدی دی‌ماه ۱۳۹۹ و اصلاح سنگین آن دوره، بهمن ماه امسال با ریزش ۱۵ درصدی (۶۷۱ هزار واحدی)، بدترین عملکرد ماهانه بورس تهران در ۳۵ سال گذشته رقم خورده است. نمودار زیر تغییرات هفتگی شاخص کل بورس تهران را از سال ۱۳۹۸ نشان می‌دهد.

سه سناریوهای پیش روی بازار

بازار سرمایه ایران که پس از پشت سر گذاشتن زمستان سخت رکود و ثبت سقف تاریخی جدید، امیدهای تازه‌ای را در دل سهامداران زنده کرده بود، اکنون بار دیگر تحت فشار سنگین ریسک‌های غیراقتصادی و تنش‌های ژئوپلیتیک قرار گرفته است. شاخص کل بورس تهران که پس از ریزش تاریخی مرداد ۱۳۹۹، مسیری پرفراز و نشیب را طی کرد و سرانجام در دی‌ماه ۱۴۰۴ موفق به فتح قله ۴.۵ میلیون واحدی شد، این روزها با افزایش فشار فروش دست و پنجه نرم می‌کند. با وجود برگزاری دو دور مذاکرات میان ایران و آمریکا، سایه سنگین «بیم جنگ» همچنان بر معاملات سنگینی می‌کند و همین امر، فعالان بازار را به ترسیم سه سناریوی متفاوت برای آینده کوتاه‌مدت و میان‌مدت بازار واداشته است.

سناریوی اول: پایان اصلاح و بازگشت به روند صعودی (بسیار خوش‌بینانه و در شرایط عدم جنگ)

در خوش‌بینانه‌ترین سناریو که البته با توجه به واقعیات میدانی شانس وقوع کمتری دارد، فرض بر این است که اصلاح فعلی به زودی پایان یافته و بازار به مدار صعودی بازگردد. طرفداران این دیدگاه معتقدند که اصلاح اخیر فرصتی برای دست‌به‌دست شدن سهام و ورود پول‌های هوشمند بوده است و شاخص می‌تواند پس از کف‌سازی در همین محدوده‌ها، مجدداً برای شکستن سقف ۴.۵ میلیون واحد خیز بردارد. با این حال، تحقق چنین سناریویی نیازمند آرامش فوری در فضای سیاسی و بهبود چشمگیر متغیرهای کلان اقتصادی است؛ در این سناریو این افراد به یک توافق زود هنگام شانس بالایی می‌دهند، امری که با توجه به اوج‌گیری تنش‌ها و عدم حصول نتیجه ملموس از مذاکرات اخیر، چندان به واقعیت نزدیک نیست و معامله‌گران محتاط چندان روی آن حساب باز نمی‌کنند.

سناریوی دوم: اصلاح تا اولین ناحیه حمایتی در محدوده ۳.۲ تا ۳.۳ میلیون واحد (محتمل برای درگیری محدود)

اما سناریوی دوم که از نگاه اکثر تحلیلگران تکنیکال و با فرض ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» یا درگیری‌های محدود، محتمل‌ترین گزینه به نظر می‌رسد، ادامه اصلاح قیمتی تا رسیدن به سطوح جذاب‌تر است. در این تحلیل، کارشناسان بر این باورند که شاخص کل برای تجمیع انرژی و خروج فروشندگان هیجانی، نیاز به اصلاح تا محدوده حمایتی ۳.۲ تا ۳.۳ میلیون واحد دارد. در صورت وقوع این سناریو، بازار پس از رسیدن به این ناحیه و گذشت یک بازه زمانی یک تا دو ماهه برای کف‌سازی، می‌تواند تعادل خود را بازیابی کند. این فاز که احتمالاً با ادامه کاهش حجم معاملات و نوسانات خنثی همراه خواهد بود، به بازار اجازه می‌دهد تا در سایه روشن شدن افق سیاسی کشور، مسیر بعدی خود را انتخاب کند.

سناریوی سوم: تعمیق اصلاح و تست حمایت‌های حیاتی (بدبینانه و در صورت جنگ گسترده)

در مقابل، سناریوی سوم و بدبینانه بازار، بر پایه تشدید درگیری‌ها و وقوع یک جنگ گسترده استوار است. تجربه ثابت کرده است که در روندهای نزولی قدرتمند که با ترس ناشی از جنگ همراه است، حمایت‌های تکنیکال یکی پس از دیگری از دست می‌روند. تحلیلگران بدبین معتقدند در صورت آسیب به زیرساخت‌ها یا وقوع درگیری تمام‌عیار، شاخص کل پتانسیل ریزش تا محدوده سقف تاریخی سال ۱۳۹۹، یعنی کانال ۲.۱ میلیون واحد را نیز دارد. این سطح اکنون به عنوان یک دژ حمایتی روانی و استراتژیک عمل می‌کند. البته نباید فراموش کرد که در چنین شرایط ویژه‌ای، احتمال تعطیلی کامل بازار سهام مشابه تجربیات گذشته نیز وجود دارد تا از سقوط آزاد قیمت‌ها جلوگیری شود.

برآیند نظرات کارشناسی و رفتار تابلوهای معاملاتی در روزهای اخیر نشان می‌دهد که کفه ترازو به نفع سناریوهای اصلاحی سنگینی می‌کند. قدرت فشار فروش و تشکیل کندل‌های نزولی ماهانه، گویای آن است که بازار فعلاً تمایلی به صعود ندارد و تا زمان رسیدن به محدوده تعادلی ۳.۲ تا ۳.۳ میلیون واحد، استراتژی صبر و نظارت بر ریسک‌های سیستماتیک، منطقی‌ترین گزینه روی میز معامله‌گران خواهد بود.

بررسی تابلو معاملات امروز

در معاملات امروز، ارزش معاملات خرد به ۷ هزار و ۸۰۶ میلیارد تومان بالغ شد. از سوی دیگر، ۱۰۴۳ میلیارد تومان نقدینگی توسط حقوقی‌ها به بازار تزریق شد (خرید حقوقی) و صندوق‌های درآمد ثابت با ورود یک هزار و ۲۸۲ میلیارد تومان نقدینگی مواجه شدند. در پایان معاملات، ۶۸ نماد با صف خرید به ارزش ۶۸۰ میلیارد تومان مواجه بودند، در حالی که ۱۰۴ نماد با صف فروش به ارزش ۶۸۷ میلیارد تومان بسته شدند. همچنین ۲۲۵ نماد مثبت و ۲۵۳ نماد منفی بدون صف در پایان معاملات ثبت شدند. سرانه خرید حقیقی ۳۹ میلیون تومان و سرانه فروش حقیقی ۵۴ میلیون تومان بوده است.

شاخص‌های اصلی بازار عملکردی کاملاً منفی را ثبت کردند. شاخص قیمت (وزنی-ارزشی) با ۷ هزار و ۱۳۷.۴۲ واحد کاهش (معادل ۱.۰۶ درصد) به ۶۶۶ هزار و ۳۹۴.۷۰ واحد رسید. شاخص آزاد شناور نیز ۵۶ هزار و ۵۹۱.۴۳ واحد (معادل ۱.۱۷ درصد) پایین آمد و رقم ۴ میلیون و ۷۹۶ هزار و ۸۷۵.۶۶ واحد را به ثبت رساند. در میان شاخص‌های تخصصی، شاخص بازار اول با افت ۴۲ هزار و ۴۷۱.۳۹ واحدی (معادل ۱.۳۵ درصد) به ۳ میلیون و ۹۴ هزار و ۷۲۶.۸۵ واحد رسید و بدترین عملکرد را در میان شاخص‌ها به نام خود ثبت کرد، در حالی که شاخص بازار دوم با کاهش ۱۹ هزار و ۸۶۸.۱۸ واحدی (معادل ۰.۲۹ درصد) در سطح ۶ میلیون و ۷۶۳ هزار و ۳۹۶.۱۸ واحد قرار گرفت. کمترین سطح شاخص کل در معاملات امروز ۳ میلیون و ۸۰۶ هزار و ۷۶۷.۹۳ واحد بوده است.

تأثیرپذیری شاخص از نمادهای شاخص‌ساز

بررسی آمار نشان می‌دهد که نمادهای «صنایع پتروشیمی خلیج فارس» (فارس) با منفی ۹ هزار و ۳۷۸.۳۳ واحد، «ملی صنایع مس ایران» (فملی) با منفی ۸ هزار و ۴۴۰.۴۹ واحد و «پارسان» با منفی ۲ هزار و ۶۴۵.۱۹ واحد بیشترین تأثیر منفی را بر شاخص کل داشتند. در میان سایر نمادهای تأثیرگذار، «شپدیس» با منفی ۲ هزار و ۵۶۰.۲۸ واحد، «شبندر» با منفی ۲ هزار و ۳۳۳.۰۷ واحد و «وبملت» با منفی ۲ هزار و ۲۳۰.۵۸ واحد در رتبه‌های بعدی بیشترین تأثیر منفی قرار گرفتند.

پرتراکنش‌ترین نمادهای بورس و فرابورس

در بازار بورس، نماد «توسعه ساختمان سپهر تهران» (ثپهران) با ۳۴ هزار و ۷۶۵ معامله، بیشترین تعداد تراکنش را به خود اختصاص داد و به عنوان پرتراکنش‌ترین نماد روز شناخته شد. این نماد با قیمت پایانی ۳ هزار و ۹۷۶ ریال، افزایش ۲.۹۸ درصدی را تجربه کرد و ارزش معاملات آن به بیش از ۱۵۰ میلیارد ریال رسید. پس از آن، نماد «ایران خودرو» (خودرو) با ۳۰ هزار و ۹۷۹ معامله و نماد «سایپا» (خساپا) با ۲۲ هزار و ۷۱۷ معامله در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. نماد «بانک ملت» (وبملت) نیز با ۲۰ هزار و ۱۰۷ معامله از دیگر نمادهای پُرتراکنش امروز بود.

در فرابورس ایران نیز نماد «کارخانجات تولیدی نیروترانسفو» (نیروترانسفو) با ۱۵ هزار و ۱۱۶ معامله در صدر جدول پُرتکرارترین نمادها ایستاد. این نماد با قیمت پایانی ۹ هزار و ۴۷۰ ریال (افزایش ۲.۹۳ درصدی) مواجه شد. نماد «آلیاژ گستر هامون» (فهامون) با ۱۱ هزار و ۲۱۳ معامله و نماد «مجتمع کاشی و سنگ پرسپولیس یزد» (کپرسپولیس) با ۶ هزار و ۱۲۰ معامله دیگر نمادهای فعال فرابورس در این روز بودند.

عملکرد شاخص‌های فرابورس

شاخص کل فرابورس نیز مسیر نزولی بورس را دنبال کرد و با ۱۲۶.۳۰ واحد کاهش (معادل ۰.۴۳ درصد) به رقم ۲۹ هزار و ۱۲۹.۹۹ واحد عقب‌نشینی کرد. شاخص قیمت فرابورس و شاخص کل هم‌وزن فرابورس به ترتیب افت ۰.۴۳ و ۰.۳۴ درصدی را تجربه کردند. در این میان، شاخص بازار دوم فرابورس با کاهش ۴۸.۲۴ واحدی (معادل ۰.۴۵ درصد) بیشترین ریزش را در میان شاخص‌های فرابورس ثبت کرد و شاخص بازار اول فرابورس نیز با افت ۰.۳۶ درصدی همراه بود.

در میان نمادهای تأثیرگذار بر شاخص فرابورس، «مارون» با منفی ۶۰.۱۲ واحد، «زاگرس» با منفی ۱۴.۹۳ واحد و «ومپنا» با منفی ۱۲.۲۶ واحد بیشترین تأثیر منفی را داشتند. نمادهای «شرانل»، «شاوان» و «آریا» به ترتیب با منفی ۱۱.۹۰، منفی ۹.۳۷ و منفی ۹.۳۰ واحد در رتبه‌های بعدی تأثیرگذاری قرار گرفتند.