روایت تاب‌آوری نظام مالیاتی در روزهای نبرد

به گزارش بازار ۳۶۰، تاریخ همواره گواه آن بوده که در لحظات سرنوشت‌ساز و بحرانی، عیار واقعی نهادهای یک کشور نه در شرایط عادی بلکه در میانه طوفان‌ها سنجیده می‌شود. در روزهایی که سایه سنگین جنگ تحمیلی سوم بر آسمان کشور سنگینی می‌کرد و بیم آن می‌رفت که شریان‌های حیاتی مدیریت کشور با گسست مواجه شود مجموعه‌ای از فرزندان این مرز و بوم در قامت سربازان خط مقدم اقتصاد، حماسه‌ای از جنس پایداری و مسئولیت‌پذیری خلق کردند. سازمان امور مالیاتی کشور در یکی از پرفشارترین بازه‌های زمانی تاریخ خود نه تنها اجازه نداد چرخ‌های تأمین مالی دولت از حرکت باز ایستد بلکه با مدیریتی هوشمندانه و میدانی، مدل جدیدی از تاب‌آوری سازمانی را به نمایش گذاشت. این گزارش روایتی است از تلاش‌های خستگی‌ناپذیر مردان و زنانی که در بحبوحه آتش و فشار، پای میثاق خود با ملت ایستادند.

با آغاز جنگ علیه کشورمان و هم‌زمانی آن با روزهای حساس پایان سال ۱۴۰۴، لزوم یک مدیریت پویا و متصل به صف، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شد. در حالی که به دلیل شرایط امنیتی و شدت حملات دشمن، احتمال تعطیلی یا کاهش سطح فعالیت‌های اداری در بسیاری از دستگاه‌ها وجود داشت، سازمان امور مالیاتی مسیری متفاوت را برگزید. رئیس‌کل سازمان، معاونان و مدیران ارشد با رها کردن پروتکل‌های معمول ستادی، حضور مستمر در محیط‌های عملیاتی را در دستور کار قرار دادند. برگزاری جلسات هماهنگی روزانه در ساعات اولیه صبح و پایش لحظه‌ای درآمدهای وصولی نشان از آن داشت که فرماندهی ارشد مالیاتی کشور اجازه کوچک‌ترین اختلال در زنجیره تأمین منابع پایدار دولت را نخواهند داد. این حضور میدانی به ویژه در بازدیدهای سرزده سید محمدهادی سبحانیان رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی کشور از ادارات کل تهران و مناطق حساس، پیامی روشن به بدنه اجرایی و مؤدیان داشت: «خدمت‌رسانی تحت هیچ شرایطی متوقف نمی‌شود.» این بازدیدها تنها یک نظارت نبود بلکه مجالی برای شنیدن دغدغه‌های مؤدیان در شرایط جنگی و تقدیر از کارمندانی بود که با وجود نگرانی‌های شخصی، سنگر خدمت را ترک نکرده بودند.

پایداری سیستماتیک

از ابتدای جنگ تحمیلی چندین اداره مهم دولتی خدمات‌رسان مورد حمله سایبری قرار گرفتند اما پدافند غیر عامل سازمان‌ها و دستگاه‌های مختلف با استقرار تیم‌های ۲۴ ساعته و ارتقای لایه‌های امنیتی، سدی نفوذ ناپذیر ایجاد کردند. گزارش‌های فنی نشان می‌دهد در طول دوران نبرد، نه تنها هیچ‌یک از سامانه‌های اصلی از جمله «درگاه ملی خدمات مالیاتی» با قطعی مواجه نشدند بلکه فرآیندهای پیچیده پایان سال مالی با کمترین نرخ خطا به سرانجام رسید. این پایداری، ثمره دوراندیشی در طراحی زیرساخت‌های پدافند غیرعامل بود که اجازه نداد شوک‌های بیرونی به بدنه درآمدهای دولت آسیب برساند.

مؤدی مداری در عصر جنگ

سازمان امور مالیاتی به خوبی درک کرد که در شرایط جنگی، فعالان اقتصادی و صاحبان کسب‌وکار تحت فشارهای روانی و لجستیکی شدیدی هستند. از این رو، سیاست «حمایت حداکثری» در دستور کار قرار گرفت. با پیشنهاد هوشمندانه سازمان و موافقت فوری سید علی مدنی‌زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، بسته‌ای از تسهیلات و تمدید مواعید قانونی ابلاغ شد که همچون آبی بر آتش نگرانی‌های بخش خصوصی بود. تمدید ارسال و ثبت صورتحساب‌های صادره و افزایش حد مجاز فروش دوره زمستان و تمدید کلیه مواعید اعتراض به اوراق مالیاتی از جمله (تشخیص، مطالبه، آراء هیئت‌های حل اختلاف مالیاتی و آراء مراجع دادرسی و …) بخشی از اقدامات سازمان امور مالیاتی بود. همچنین تمدید تسلیم فهرست حقوق اسفندماه ۱۴۰۴ و تمدید مهلت پرداخت مالیات حقوق بهمن‌ماه سال ۱۴۰۴، تمدید مهلت درخواست رسیدگی مجدد نسبت به اعتراض مؤدی، تمدید مهلت کلیه مواعد تسلیم اظهارنامه مالیاتی و تمدید مهلت رسیدگی و صدور برگ تشخیص یا ابلاغ و نیز تمدید اعتبار گواهی‌های مالیاتی از دیگر موارد بسته تسهیلات و تمدید مواعید قانونی به شمار می رود. همچنین در تازه‌ترین اقدامات، احتساب رسید کارتخوان‌های بانکی و درگاه‌های پرداخت الکترونیک به‌عنوان صورتحساب الکترونیکی تا پایان سال ۱۴۰۵ و تمدید مهلت ارسال فهرست معاملات فصل زمستان سال ۱۴۰۴ تا پایان اردیبهشت‌ماه، فرصت تنفسی به واحدهای تولیدی داد تا بتوانند در شرایط بحران، شاکله خود را حفظ کنند. این رویکرد نشان داد نظام مالیاتی نه یک نهاد صرفاً وصول‌گر بلکه شریکی استراتژیک برای بخش مولد کشور است که در روزهای سخت، زبان به تکریم و مدارا می‌گشاید.

صدای پاسخگویی

در روزهایی که ابهام و سؤال در مورد تکالیف قانونی در شرایط جنگی اوج گرفته بود مرکز ارتباط مردمی سازمان (۱۵۲۶) به پناهگاهی برای مؤدیان تبدیل شد. آمارها خیره‌کننده است: از ۲۳ /۱۲ /۱۴۰۴ لغایت ۲۳ /۰۱ /۱۴۰۵، بیش از ۲۱ هزار درخواست و تماس توسط کارشناسان این مرکز پاسخ داده شد. از این تعداد، ۱۸ هزار و ۳۹۵ درخواست از طریق تماس تلفنی با مرکز و ۲ هزار و ۸۰۲ درخواست نیز از طریق ثبت در پرتال سازمان دریافت شده و نکته حائز اهمیت نرخ رضایتمندی ۵ /۴ از ۵ در نظرسنجی‌های انجام شده است. این عدد در شرایط عادی یک موفقیت محسوب می‌شود اما در روزهای جنگ و بحران، چیزی فراتر از یک آمار ساده و نشان‌دهنده ایثار سازمانی کارشناسانی است که با صبر و متانت، پاسخگوی دغدغه‌های شهروندان بودند. ایجاد زیرساخت‌های دورکاری و توزیع پاسخگویی در ادارات کل استانی باعث شد تا حتی در صورت بروز مشکل در یک مرکز، فرآیند پاسخگویی از نقطه‌ای دیگر در کشور ادامه یابد.

تحقق درآمدهای مصوب

تحقق بودجه و وصول درآمدهای مالیاتی در ماه اسفند، همواره سخت‌ترین مأموریت سالانه است. حالا تصور کنید این مأموریت با بمباران و تهاجم نظامی هم‌زمان شود. گزارش‌های نهایی سازمان نشان می‌دهد کارکنان، از مأموران تشخیص تا کارشناسان وصول و اجرا با روحیه‌ای جهادی اجازه ندادند درآمدهای پیش‌بینی شده که برای اداره کشور و پشتیبانی از جبهه‌ها حیاتی بود محقق نشود. این فداکاری در تمامی سطوح جاری بود. از کارمندی که در مناطق مرزی زیر آتش، واحد مالیاتی را باز نگه داشت تا مدیرانی که تا پاسی از شب در ستاد به رفع گره‌های قانونی اشتغال داشتند. نتیجه این همت جمعی، تحقق بیش از ۹۰ درصدی وصولی‌های پایان سال بود که ثبات مالی دولت را در یکی از حساس‌ترین پیچ‌های تاریخی تضمین کرد.

آغاز سال ۱۴۰۵؛ استمرار در سنگر اول

با طلوع سال جدید اما مأموریت سازمان تمام نشد. شعار «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» که برای سال جدید برگزیده شده بود در همان روزهای نخست فروردین در رگ‌های سازمان جریان یافت. سربازان خط مقدم اقتصاد، بدون وقفه و بدون استفاده از تعطیلات معمول، با صدور بخشنامه‌های تسهیلگر، سال جدید را با قدرت آغاز کردند. حضور فعال جای جای مراکز مالیاتی ایران از استان‌های غربی تا جنوبی، شمالی و مرکزی که مستقیماً درگیر آثار جنگ تحمیلی بودند نشان داد که نظام مالیاتی کشور به سطحی از «بلوغ و تاب‌آوری» رسیده است که هیچ عامل بیرونی نمی‌تواند پیوستگی خدمت در آن را از بین ببرد.

آزمون بزرگ و سربلندی ملی

جنگ تحمیلی سوم، علی‌رغم تمامی تلخی‌ها و خساراتش یک دستاورد بزرگ برای مدیریت اقتصادی کشور داشت: اثبات کارآمدی و صلابت سازمان امور مالیاتی. این سازمان نشان داد ستون فقرات اقتصاد مقاومتی است. کارکنان این سازمان ثابت کردند هر کس که در مسیر پایداری مالی کشور و تأمین منابع عمومی گام برمی‌دارد سرباز این مرز و بوم است. امروز سازمان امور مالیاتی کشور با تکیه بر تجربه این دوران سخت، آماده‌تر از همیشه برای حمایت از تولید و تحقق عدالت مالیاتی گام برمی‌دارد. روایت این ۲۱ هزار تماس، آن تمدید مواعید و آن حضورهای میدانی، در تاریخ اداری ایران به عنوان الگویی از مدیریت بحران ثبت خواهد شد؛ الگویی که در آن «انسان» و «مسئولیت‌پذیری» حرف اول و آخر را می‌زنند. ایران به داشتن چنین فرزندانی در سنگر اقتصاد به خود می‌بالد.