کرمان موتور زیر ذره‌بین؛ از تأخیر در تحویل T9 تا ابهام درباره ارزبری

به گزارش بازار ۳۶۰، کرمان موتور طی سال‌های اخیر با افزایش تولید، توسعه سبد محصولات و اجرای طرح‌های جدید، به یکی از بزرگ‌ترین خودروسازان خصوصی کشور تبدیل شده است؛ با این حال، همزمان با این روند، موضوعاتی مانند تأخیر در تحویل برخی خودروها، تعیین تکلیف قراردادهای معوق، وابستگی به قطعات وارداتی و ابهام درباره میزان ارزبری، همچنان از چالش‌های این شرکت محسوب می‌شود.

اعتراض برخی مشتریان به تأخیر در تحویل خودرو موضوع تازه‌ای نیست و در سال‌های اخیر نیز مواردی از گلایه نسبت به طولانی شدن فرآیند تحویل و مشخص نبودن زمان دقیق دریافت خودرو مطرح شده است. در برخی قراردادها، موعد تحویل سپری شده اما خودرو حتی پس از تکمیل وجه در زمان مقرر به مشتری تحویل نشده است.

قراردادهای معوق T9 در انتظار تعیین تکلیف

یکی از نمونه‌های مطرح در میان قراردادهای معوق کرمان موتور به KMC T9 مربوط می‌شود. بر اساس اظهارات مشتریان، برای بخشی از افرادی که موعد تحویل T9 آنها در سال ۱۴۰۴ بوده، گزینه‌هایی برای تعیین تکلیف قرارداد در نظر گرفته شده است.

در این چارچوب، مشتری امکان تبدیل قرارداد به KMC Eagle یا انصراف از قرارداد و دریافت سود سالانه ۱۰۰ درصد را داشته است. برای مشتریانی که این گزینه‌ها را نپذیرند نیز ادامه انتظار تا فراهم شدن شرایط تولید و تحویل خودرو مطرح شده است.

یکی از دلایل عنوان‌شده برای این تأخیرها، مشکلات تأمین قطعات خارجی است؛ موضوعی که برای خودروسازان مونتاژی اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند مستقیماً بر روند تولید و تحویل خودرو اثر بگذارد.

ابهام درباره ۲.۸ میلیارد دلار ارز

در کنار تعهدات معوق، میزان ارز تخصیص‌یافته به کرمان موتور نیز طی ماه‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. مجتبی یوسفی، نماینده مجلس، در شهریورماه ۱۴۰۵ اعلام کرد که طی پنج سال حدود ۱۰.۵ میلیارد دلار ارز به مونتاژکاران خودرو اختصاص یافته و سهم کرمان موتور از این رقم حدود ۲.۸ میلیارد دلار بوده است.

این اظهارات، پرسش‌هایی درباره میزان ارزبری محصولات، سهم قطعات وارداتی، قیمت تمام‌شده و میزان واقعی داخلی‌سازی ایجاد کرده است؛ موضوعی که شفاف‌سازی درباره آن می‌تواند تصویر دقیق‌تری از ساختار تولید این شرکت ارائه کند.

وعده داخلی‌سازی در برابر وابستگی به واردات

کرمان موتور طی سال‌های گذشته برنامه‌هایی برای افزایش داخلی‌سازی محصولات خود اعلام کرده است. در سال ۱۴۰۴ نیز مدیرعامل صنایع خودروسازی کرمان از هدف‌گذاری داخلی‌سازی ۵۰ درصدی در برخی مدل‌های منتخب خبر داده بود.

همچنین در اسفندماه ۱۴۰۴ خط تولید موتور TGDI با سرمایه‌گذاری بیش از ۶ میلیون دلار ارزی و حدود ۲۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری ریالی افتتاح شد. در گزارش‌های منتشرشده از سوی گروه کرمان نیز متوسط داخلی‌سازی محصولات حدود ۴۰ درصد اعلام شده و برای برخی محصولات مبتنی بر پلتفرم PS1، ارقام بالاتری مطرح شده است.

با وجود این برنامه‌ها، وابستگی به قطعات و اقلام وارداتی همچنان یکی از چالش‌های زنجیره تولید کرمان موتور است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد اقلام و مواد مورد استفاده برای تولید خودرو به صورت CKD از چین وارد می‌شده است.

این وابستگی باعث می‌شود هرگونه اختلال در تأمین خارجی، محدودیت‌های ارزی یا مشکلات واردات بتواند بر برنامه تولید و تحویل خودرو اثر بگذارد.

ادامه فروش محصولات جدید

کرمان موتور در سال ۱۴۰۵ نیز فروش محصولات جدید و ایجاد تعهدات تازه را ادامه داده است. این شرکت در خردادماه امسال طرح مشارکت در تولید چهار محصول J7، X5، SR3 و T9 را با پیش‌پرداخت‌هایی از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تا دو میلیارد تومان و موعد تحویل در سال ۱۴۰۶ اجرا کرد.

ادامه فروش محصولات جدید در شرایطی که بخشی از تعهدات قبلی همچنان با تأخیر مواجه است، این پرسش را برای مشتریان ایجاد کرده که ظرفیت تولید چگونه میان تعهدات گذشته و قراردادهای جدید تقسیم خواهد شد و چه برنامه‌ای برای تعیین تکلیف خودروهای معوق وجود دارد.

ضرورت شفاف‌سازی درباره تعهدات معوق

در شرایط فعلی، یکی از مهم‌ترین مطالبات مطرح‌شده درباره کرمان موتور، ارائه آمار دقیق از تعهدات معوق است. اعلام تعداد خودروهای تحویل‌نشده، تفکیک مدل‌ها، میزان تکمیل وجه، متوسط زمان تأخیر، خسارت‌های پرداخت‌شده و برنامه زمان‌بندی تحویل خودروهای باقی‌مانده می‌تواند بخشی از ابهامات موجود را برطرف کند.

از سوی دیگر، با توجه به مطرح شدن رقم ۲.۸ میلیارد دلار ارز تخصیص‌یافته به این شرکت، انتشار اطلاعات دقیق درباره میزان ارزبری محصولات، سهم قطعات وارداتی و داخلی و میزان واقعی داخلی‌سازی نیز می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از ساختار تولید کرمان موتور به دست دهد.

کرمان موتور در سال‌های اخیر مسیر توسعه تولید و تنوع محصولات را دنبال کرده است؛ اما همزمان، تعیین تکلیف تعهدات معوق، کاهش وابستگی به قطعات وارداتی و شفاف‌سازی درباره منابع ارزی و میزان داخلی‌سازی، از موضوعاتی است که می‌تواند نقش مهمی در نحوه ادامه این مسیر داشته باشد.