بازار خودرو در رکود تورمی؛ قیمت‌ها بالا ماند، خریداران عقب نشستند

به گزارش بازار ۳۶۰، بازار خودرو در ماه‌های اخیر با شرایطی متفاوت از دوره‌های رونق گذشته مواجه شده است؛ از یک سو افزایش هزینه‌های تولید، قیمت خودرو را در سطوح بالا نگه داشته و از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان و افت جذابیت سرمایه‌گذاری موجب کاهش تقاضای مؤثر در بازار شده است.

آخرین آمار فروش خودروسازان نیز تصویری از این وضعیت ارائه می‌دهد. بر اساس آمار چهار ماه نخست سال، فروش خودروسازان حدود ۳۴ درصد کاهش یافته است؛ اتفاقی که در شرایط افزایش قیمت محصولات، نشانه‌ای قابل توجه از ضعف تقاضا محسوب می‌شود.

خودروسازان از اوایل اسفندماه سال گذشته تاکنون دست‌کم دو مرحله افزایش قیمت را با استناد به رشد هزینه‌های تولید اعمال کرده‌اند، اما این افزایش قیمت‌ها نه‌تنها به رشد فروش منجر نشده، بلکه با کاهش حجم فروش همراه بوده است. به این ترتیب، افزایش قیمت خودرو دیگر الزاماً به معنای افزایش ارزش معاملات و رونق بازار نیست و بخشی از مصرف‌کنندگان توان یا تمایل ورود به بازار را از دست داده‌اند.

عقب‌نشینی تقاضا از بازار خودرو

کاهش تعداد متقاضیان در آخرین مرحله قرعه‌کشی یکی از خودروسازان داخلی نیز یکی دیگر از نشانه‌های تغییر رفتار تقاضاست. این کاهش می‌تواند ناشی از عواملی همچون پوشش بخشی از تقاضای انباشته در دوره‌های گذشته یا انتظار خریداران برای ثبات بیشتر قیمت‌ها باشد.

در شرایط فعلی، بخشی از متقاضیان ترجیح می‌دهند به جای ورود عجولانه به بازار، روند قیمت‌ها را دنبال کنند. از سوی دیگر، خودرو نیز مانند سال‌های گذشته برای سرمایه‌گذاران جذابیت سابق را ندارد. افزایش هزینه خرید، کاهش نقدشوندگی و نبود اطمینان نسبت به روند آتی قیمت‌ها، خودرو را به گزینه‌ای کم‌جذاب‌تر برای سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت تبدیل کرده است.

مانی حدادی، کارشناس بازار خودرو، نیز با اشاره به این شرایط معتقد است خودرو در وضعیت فعلی گزینه چندان معقولی برای سرمایه‌گذاری نیست و بخش عمده خریداران بازار باید مصرف‌کنندگان واقعی باشند.

تداوم این روند می‌تواند ساختار معاملات بازار را نیز تغییر دهد؛ به‌گونه‌ای که فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و توان خرید واقعی مصرف‌کنندگان بیشتر شود و بازار بیش از گذشته به سمت معاملات مصرفی حرکت کند.

بازار حواله خودروهای وارداتی داغ‌تر از بازار خودرو

در بازار خودروهای وارداتی، شرایط متفاوت است. در این بخش، علاوه بر خود خودرو، حواله نیز به کالایی قابل معامله تبدیل شده و همین مسئله می‌تواند زمینه شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی را فراهم کند.

به گفته حدادی، در برخی موارد حتی تعداد حواله‌های فروخته‌شده از تعداد خودروهای واردشده بیشتر بوده است. چنین شرایطی می‌تواند به شکل‌گیری نوعی «تورم خودساخته» در بازار خودروهای وارداتی منجر شود؛ چراکه قیمت‌ها ممکن است تحت تأثیر معاملات حواله‌ای و انتظارات سوداگرانه افزایش پیدا کنند، بدون آنکه افزایش متناسبی در عرضه واقعی خودرو رخ داده باشد.

همزمان، تبلیغات فروش خودروهای وارداتی با وعده تحویل سه‌روزه، یک‌هفته‌ای، ۳۰ روزه و ۶۰ روزه نیز در بازار افزایش یافته است. در چنین شرایطی، بررسی اعتبار شرکت‌های عرضه‌کننده پیش از پرداخت وجه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

خریداران باید سابقه فعالیت شرکت، مجوزها، نمایندگی‌ها، سوابق واردات و اطلاعات منتشرشده درباره عرضه‌کننده را بررسی کنند. در بازاری که فاصله میان وعده فروش و تحویل واقعی می‌تواند هزینه قابل توجهی به خریدار تحمیل کند، اتکا صرف به تبلیغات نمی‌تواند مبنای تصمیم‌گیری مطمئن باشد.

قیمت خودرو همچنان در سطوح بالا

با وجود کاهش تقاضا، قیمت خودروهای پرتیراژ همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. در گروه محصولات ایران‌خودرو، سورن پلاس با موتور جدید حدود ۲ میلیارد و ۸۵ میلیون تومان، دنا پلاس اتوماتیک معمولی حدود ۲ میلیارد و ۶۹۰ میلیون تومان و پژو ۲۰۷ اتوماتیک معمولی حدود ۲ میلیارد و ۴۷۵ میلیون تومان معامله می‌شوند.

در محصولات سایپا نیز کوییک S حدود یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان، اطلس S حدود یک میلیارد و ۳۱۰ میلیون تومان و ساینا S حدود یک میلیارد و ۲۹۰ میلیون تومان قیمت دارند.

حدادی تأکید می‌کند که این ارقام نشان می‌دهد مسئله اصلی بازار خودرو صرفاً «گران بودن خودرو» نیست، بلکه شکاف میان قیمت خودرو و قدرت خرید مصرف‌کنندگان به یکی از مهم‌ترین چالش‌های بازار تبدیل شده است.

چشم‌انداز بازار؛ نه رونق، نه ریزش شدید

مجموع این نشانه‌ها از بازاری حکایت دارد که فعلاً بیش از آنکه در مسیر رونق قرار داشته باشد، در وضعیت انتظار به سر می‌برد. کاهش فروش خودروسازان، افت تعداد متقاضیان، کاهش جذابیت خودرو برای سرمایه‌گذاری و تداوم قیمت‌های بالا، همگی نشان می‌دهند تقاضای مؤثر در بازار تحت فشار قرار گرفته است.

در چنین شرایطی، احتمال شکل‌گیری رونق پایدار بدون تغییر در متغیرهای اصلی اقتصاد چندان بالا نیست. بازار خودرو برای خروج از رکود به ثبات قیمت‌ها، افزایش قدرت خرید، شفافیت در عرضه خودروهای وارداتی و سیاست‌های قابل پیش‌بینی نیاز دارد.

به نظر می‌رسد تا زمانی که این عوامل تغییر محسوسی نکنند، بازار خودرو همچنان در شرایطی باقی خواهد ماند که قیمت‌ها در سطوح بالا قرار دارند، اما خریداران برای تصمیم‌گیری دست نگه داشته‌اند؛ بازاری گران برای خرید، کم‌جذاب برای سرمایه‌گذاری و گرفتار رکودی که تورم نیز اجازه کاهش واقعی قیمت‌ها را به آن نمی‌دهد.